با فرمت قابل ویرایش word - پایان نامه ارشد ادبیات و زبان فارسی بررسی فرهنگ و ادبیات عامه مردم منطقه بیدخوان بردسیر
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده
فصل اول:
مقدمه و بیان مسئله 1
فصل دوم:
پیشینه تحقیق 3
فصل سوم:
روش تحقیق 5
فصل چهارم :
یافته های تحقیق
بخش اول : ویژگی های اقلیمی و تاریخی 7
بخش دوم: فرهنگ عامیانه 18
بخش سوم: گیاهان دارویی و کاربرد آن در طب سنتی 32
بخش چهارم :ادبیات شفاهی 53
بخش پنجم: زبان و گویش 121
فصل پنجم :
نتیجه گیری 137
منابع و مأخذ 139
چکیده
ذهن جستجو گر انسان به دنبال پاسخی است که دریابد، فرهنگ و تمدن بشری چگونه تحول یافته و این تفاوت های نسبی فرهنگ بشری برای چیست؟ بی شک گونه های مختلف فرهنگ عامیانه که عبارتند از:
آثار داستانی، ادبی، تاریخی، هنرهای زبانی، فرهنگ و آداب و رسوم همگی علاوه بر بیان نحوه زندگی انسان وسیله ای برای تحقیقات مردم شناسی هستند، بررسی تخصصی و تطبیقی فرهنگ عامیانه ی ملت ها به راحتی جزئیات پیرامون زندگی اجتماعی و تجربیات آنها را برای ما روشن می کند.
فرهنگ و سنن گذشتگان که بیانگر تجربه و شیوه زندگی آنان در طول تاریخ است. دنیای رسانه ای و تحولات تکنولوژی امروز آنها را به اعماق تاریخ می کشاند از این جهت محقق بر خود واجب دانسته که مقداری اندک از این دانستنی های زندگی مغزهای درخاک خفته را در این تحقیق بیاورد، تا علاوه بر ماندگاری آثارشان از تجربه ی آنها چراغی فرا روی آینده ی هر چه بهتر خود و آیندگان برافروزم.
این مجموعه در پنج فصل گردآوری شده که مقدمه آن به شناخت هر منطقه و ملتی و ادبیات و فرهنگ آن اشاره دارد و آن را مورد بررسی قرار می دهد .پیشینه تاریخی آن به این نکته اشاره دارد که تا به حال هیچ گونه تحقیقی در مورد منطقه بیدخوان انجام نشده و لازم است که برای جلوگیری از هر گونه فراموشی به صورت مکتوب درآید. در ادامه به بررسی در مورد تحقیق توصیفی و اینکه این روش تحقیقی بدون هیچ گونه دخل و تصرفی در مطالب و با استفاده از روش مشاهده و مصاحبه و تحقیق و پژوهش ، استفاده از اطلاعات اطرافیان و مطالعه در منطقه موردنظر می پردازد که باعث کشف حقایق و ایجاد شناخت کلی در رابطه با موضوع مورد نظر می شود و دیگر اینکه اشاره دارد به ویژگی های تحقیق توصیفی که از ارزش والایی برخوردار هستند که هم جنبه کاربردی و هم جنبه مبنایی دارند و در تصمیم گیری ها و در دیگر موارد مورد استفاده قرار می گیرند و در بعد بنیادی به انبوهی از معلومات کلی در مورد مسئله مورد نظر می رسد.
یافته های تحقیق در این رساله به چند جزء متفاوت تقسیم می شود که در ابتدا هر جزء توضیح مختصری در مورد آن داده که در بخش اول توضیح مختصری در مورد منطقه بیدخوان و اماکن تاریخی و مذهبی آن آورده شده است، بخش دوم در مورد آداب و رسوم منطقه از قبیل: آداب و رسوم ازدواج، مرگ، تولد نوزاد و ... بیان شده است.
و قسمت آخر رساله به نتیجه گیری تحقیق اشاره دارد و اینکه ادبیات و فرهنگ غنی در بین مردم منطقه بیدخوان به عنوان یکی از شاخصهای فرهنگی در این منطقه و مناطق دیگر جلوه گری می کند.
واژگان کلیدی:
بیدخوان – آداب و رسوم – گردو – ترانه- گویش
مقدمه و بیان مسئله
فرهنگ و سنن گذشتگان بیانگر تجربه و شیوه زندگی آنان در طول تاریخ است و فرهنگ عامیانه بخشی از فرهنگ توده مردم است که تخیل، احساس، آرزو و اندیشه های گوناگون را از نسلی به نسل دیگر منتقل کرده و دگرگونی معیارهای زیبا شناسی و اخلاقی هر دوره از زندگی یک قوم را آشکار می کند. علاقه روستائیان به حفظ سنت ها و اقتضای شیوه زندگی آنها با طبیعت باعث افزایش تخیل آنهاست. ادبیات هنر زبانی و کلامی مردم عامه است که میراث گذشته است و به صورت شفاهی در قالب آثار ذوقی به نسل های بعدی انتقال یافته است و گونه های متفاوت ادبیات عامه نزد مردم در سنین خاصی محبوبیت دارد، برای نوزادان لای لایی، کودکان قصه، نوجوانان ترانه و تصنیف، بزرگسالان ضرب المثل، همه ی این گونه ها به خوبی بیانگر آداب و رسوم و نحوه زندگی انسانهای قدیمی است.
ادبیات و فرهنگ عامه هر منطقه و ملتی تکیه بر فطرت ویژه خود دارد و همچنان که هیچ درختی در خلأ نمی شکند باید سرچشمه آنرا جستجو کرد.
منطقه ی بیدخوان هم یکی از مناطق وسیع و خوش آب و هوای استان کرمان و شهرستان بردسیر است که زیباییهای بکر و دست نخورده ای را در دل خود جای داده است این منطقه ی خوش اب و هوا در 90 کیلومتری جنوب غربی کرمان و در 40 کیلومتری جنوب غربی شهرستان بردسیر واقع گردیده است، که یکی از مناطق تفریحی و گردشگری استان کرمان محسوب می شود و دارای آب و هوای بسیار مطبوع و دارای پوشش گیاهی غنی است که این منطقه کوهستانی ، سرسبز و خوش آب و هوا همچون دیگر مناطق استان کرمان از آب و هوای مطبوع و لطیفی برخوردار است. و به عنوان گوهر ارزشمند و نهفته تلقی می گردد از مشرق به مادون و قلعه عسکر و از شمال به دیشکان و از جنوب به چهار گنبد و گوغر بافت متصل می باشد و دارای کوههای نسبتاً مرتفع ازقبیل کوه کمر انجیر، صغنا، یشم، کمهما، و ... می باشدو با توجه به کوهستانی بودن دارای زمستان سرد و خشن و تابستان معتدل می باشد که ریزش برف و باران فراوان در این منطقه باعث به وجود آمدن یخچالهای طبیعی در این منطقه شده است که در جای خود جالب و دیدنی و کم نظیر می باشند.
این منطقه زیبا با قدمت دیرینه و طولانی که دارد هیچ گونه تحقیق ارزشمندی در مورد ادبیات عامیانه آن انجام نشده و این کمبود همیشه احساس می شد و علت نوشتن این رساله همین بود که هیچ گونه تحقیق ارزشمندی در این زمینه انجام نشده بود. از این جهت محقق بر خود واجب دیده است مقداری از دانستنی های آنان که در حقیقت قطره ای از دریای بیکران زندگی آنهاست به نگارش درآورد، تا خوانندگان بتوانند از این قلیل دانستنی ها زندگی مغزهای در خاک خفته را دریابند، علاوه بر ماندگاری آثارشان از تجربه ی آنها چراغی فرا روی آینده هر چه بهتر خود و آیندگان برافزایند.
پیشینه تحقیق
بر اساس شواهد و مدارک موجود می توان گفت: که منطقه بیدخوان از قدمت تاریخی بالایی برخوردار است و دلایلی که می توان از آنها استفاده کرد که همه ی مردم این منطقه بر این نظر و باور هم عقیده اند ، وجود سه برادر به نامهای شیخ زاهد، شیخ ملک و شیخ معین الدین که بحرینی الاصل بوده اند و برای به وجود آمدن زندگی و گروههای مهم فامیلی در این منطقه نقش بسزایی داشته اند و دیگر وجه تسمیه بیدخوان است. از جمله آثار تاریخی که در این منطقه وجود دارند وجود قبرستانی با قدمت بسیار زیاد و طولانی و سنگ نوشته های قدیمی دلیل بر وجود فرهنگ غنی اسلام در این منطقه می باشند که بسیاری از آن سنگها به نام شهداء مکتوب می باشند و بر روی آنها کلمه ی السعید الشهید و ابن الشهید حک شده که هنوز موجود می باشند و سنگ نوشته ای به نام زبیر عرب بوده که قدمت آن حدود هفتصد سال پیش است که در ده بالای منطقه بیدخوان وجود دارد، قبر بزرگانی همچون شیخ قاسم که از فرزندان شاه نعمت الله ولی، شیخ قطب الدین ، شکوهی دیگر به این منطقه بخشیده است. و وجود گردوهای کهنی به نام گردوی جمشیدی و گردو گیو که قدمت آنها حدود 1200 سال است نشان از فرهنگ والای این منطقه می باشد و به این منطقه شکوهی خاص بخشیده است.
علاوه بر مطالبی که در مورد پیشینه ی منطقه بیدخوان گفته شد که نشان از قدمت تاریخی و فرهنگ غنی اسلام دارد و با توجه به این که اهمیت گذشته و پیشینه ی هر شهر و منطقه و اینکه آینده هر منطقه بر ستون های پر افتخار گذشته بنا می شود و اینکه هیچ ملتی بدون تکیه بر افتخارات گذشته خویش و انسان های والا مقام و بزرگوار نسل های قبل نمی تواند احساس غرور و بزرگی کند، لذا بر هر ملتی لازم است که بداند شهر و منطقه ای که در آن زندگی می کند در گذشته در آن چه اتفاقاتی افتاده و چه سختی ها و رنجش هایی را متحمل گردیده است و مردمان آن منطقه چه روزگاری را گذرانده اند و چه بزرگانی در ان منطقه زندگی می کرده اند و سر به سینه تراب نهاده اند. و دیگر این که چگونه زندگی می کرده اند و چه آداب و رسومی داشته اند که کم کم به دست فراموشی سپرده شده اند و برای امرار معاش خود چه روش هایی را به کار می برده اند و دیگر این که چه قصه هایی می گفتند و چه گویش هایی داشته اند و چه ترانه هایی می سرودند تحقیق علمی دقیق صورت نگرفته است و همین امر مهم باعث شده تا محقق این موضوع را انتخاب کرده و با تجارب افراد با تجربه این منطقه گرانبها به گردآوری این رساله بپردازد و تحقیق دانشگاهی که در این باره انجام شده بود رساله ای است تحت عنوان «عامیانه های بیدخوان» که توسط آقای آبستان گرد آوری شده است. کتابهایی که بطور مختصر در آنها به روستای بیدخوان اشاره شده عبارتند از:
پایان نامه کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی
عنوان:
فرهنگ و ادبیات عامه مردم منطقه بیدخوان بردسیر
و......
زبان های فارسی و انگلیسی هر دو از زبان های هند و اروپایی و زبان
ترکیبی هستند. مراد از ترکیبی این است که می توان از پیوستن واژه های زبان
به یکدیگر، یا افزودن پیشوندها و پسوندها بدانها برای بیان معانی و مفاهیم
تازه بهره گرفت و بدین گونه هزاران واژه ی تازه با معانی تازه ساخت. یک
واژه، گاه می تواند چند بار صورت ترکیبی پیدا کند. مثلا از واژه"خرد" می
توان "خردورز" ، "خردورزی" و"خردورزانه"را ساخت.
واژه های مرکب در زبان فارسی را از نظر نوع ساخت می توان به دو دسته کلی تقسیم کرد:غیر فعلی و فعلی.
"اسم
مرکب فعلی" به آن دسته از کلمات مرکبی اطلاق می شود که یک جزء آن ها از
مشتقات فعل باشد و درنقش اسم مورد استفاده قرار گیرند. الگوهای ساخت این
نوع اسامی در دو زبان فارسی و انگلیسی مورد تحقیق این رساله است. بعلاوه از
نظر معنایی، به مقوله هسته دار بودن یا نبودن آن ها پرداخته شده و توان
زبان را برای این نوع واژه سازی نشان داده است.
حدود یک صد و شصت اسم مرکب فعلی در زبان فارسی و یک صد اسم مرکب در زبان انگلیسی مورد پژوهش قرار گرفته است.
از
آن جایی که تداوم، رشد و پویایی یک زبان تا زمانی ادامه دارد که در آن
زایایی وجود داشته باشد و "ترکیب" از مواردی است که به زایایی و ساخت واژه
های جدید در زبان کمک زیادی می کند، بررسی ترکیبات مختلف در زبان مورد توجه
بوده و هست. اسم مرکب فعلی در زبان فارسی و انگلیسی یکی از مهم ترین و
زایاترین ترکیب هاست که در این رساله با آوردن لیستی از این نوع اسامی در
هر دو زبان به مقایسه آن ها پرداخته شده ونهایتا" شباهت های زیادی در این
نوع ترکیبات در دو زبان مذکور یافت شد.
واژه های کلیدی : صرف، تصریف، ترکیب، اسم مرکب. اسم مرکب فعلی.
مقدمه:
زبان
گسترده ترین و پیچیده ترین و در عین حال راحت ترین وسیله ارتباط بین انسان
هاست این ابزار که دستگاهی منظم و با قاعده (system) است، ویژگی دیگری هم
دارد و آن صورت گفتاری و آوایی است. انسان ها از این دستگاه منظم به شکلهای
گفتاری و نوشتاری بیشترین بهره را می برند. به نظر می رسد برجسته ترین
ویژگی زبان "با نظم بودن" آن است که واحدهای سازنده آن به طور منظم و با
قاعده همیشه در صورتهای گفتاری و نوشتاری ظاهر می شوند.
همه زبان
شناسان بر این موضوع که توانایی زبان در خلق جمله های تازه بی حد و مرز است
اتفاق نظر دارند و می دانند که آدمی از رهگذر همین ویژگی زبان قادر است هر
آنچه را در ذهن دارد در قالب الفاظ بیان کند. با توجه به اینکه هیچ انسانی
جمله هایی را که بیان می کند از قبل حفظ نکرده این سؤال مطرح می شود که او
چگونه از عهده این کار بر می آید؟ پاسخ این است که زبان پدیده ای است با
قاعده و وقوف ناخودآگاه آدمی بر قواعد آن به او امکان می دهد تا بی نهایت
جمله خلق کند.
نوآم چامکسی این نکته را چنین بیان می کند:
"فردی که
زبانی را می داند در حقیقت نظامی از قواعد را فرا گرفته است، نظامی که لفظ و
معنا را به طریق خاصی به هم می پیوندد." (چامسکی، 1972، ص 29
)
دستور زبان در کلی ترین مفهوم، شناخت و توصیف و
تبیین همین قواعد است. زبان شناسی و دستور، شاخه هایی از دانش
هستند که به شناخت و بررسی واقعیت ها و قواعد حاکم به زبان می پردازند.
دستور(grammar) بخشی اززبان شناسی است که درباره ی ساختمان آوایی، صرفی و
نحوی ومعنایی زبان بحث می کند. البته برخی دستور را شامل آواشناسی، نحو و
معنی شناسی می دانند. دستور نویسانی که بر مبنای زبان شناسی، به توصیف و
تحلیل ساختمان دستوری زبان می پردازند، صرف، سازه شناسی وسازه را بخشی از
آواشناسی می شمارند. )مشکوه الدینی، 1377 )
به هر حال چون دستور، قواعد
حاکم بر زبان را بررسی می کند، باید به گونه ای همه ی اجزای سازنده را
بشناسد و از این نظر سه بخش عمده دارد:
آواشناسی(phonetics)، صرف یا سازه شناسی(morphology)و نحو(syntax).
تحقیق
درباره هریک ازعناصرزبان به شکلی جداگانه، کار آموختن و آموزش دستور را
بهتر، عملی تر و دقیق تر می کند. بخش اسم یکی از مباحث مهم صرف(سازه
شناسی)ونحو زبان است.
اسم مرکب از رهگذر فرآیندی ساخته می شود که به آن ترکیب می گویند.
ترکیب اغلب چنین تعریف می شود:
"ساختن واژه از طریق پیوستن (معمولاً) دو واژه مستقل. (کاتامبا، 1993، ص264، بائر، 2009 ص243).
با
توجه به مجموع ملاک هایی که برای تشخیص واژه مرکب به دست داده اند، تردیدی
نیست که در دو زبان فارسی و انگلیسی شمار زیادی واژه مرکب وجود دارد.
"اسم
مرکب فعلی" که مبحث این رساله است به ترکیباتی می پردازد که جزئی از آن
فعل است و در معنای اسم به کار می رود. حدود یک صد و شصت اسم مرکب فعلی در
زبان فارسی و یک صد اسم مرکب فعلی در زبان انگلیسی مورد بررسی و پژوهش است.
اهمیت و ضرورت تحقیق
اهداف تحقیق
هدف کلی
اهداف جزئی
فرضیه های تحقیق
اصطلاحات و مفاهیم کلیدی
فصل دوم : پیشینه تحقیق
پیشینه تحقیق
ترکیب در زبان فارسی
ترکیب در زبان انگلیسی
فصل سوم : روش تحقیق
روش تحقیق
فصل چهارم
تجزیه و تحلیل داده ها
بخش اول : تعریف صرف یا ساختواژه
واج شناسی
صرف یا ساختواژه
نحو
معنی شناسی
واژه
تصریف
اشتقاق
واژه سازی
صرف تصریفی
صرف اشتقاقی
بازشناسی وازه های مرکب از گروه های نحوی
ملاک آوایی
ملاک صرفی
ملاک نحوی
جایگاه دستگاه صرف در نظام زبان
ریشه و پایه
انواع کلمه از نظر ساخت درونی
ماهیت زایایی صرفی
موانع واژه سازی
عوامل درون زبانی
عوامل برون زبانی
انواع واژه سازی
روشهای بیان مفاهیم تازه
بخش دوم
رابطه میان هسته نحوی و هسته معنایی
انواع کلمه از نظر معنا
هسته نحوی در کلمات برون مرکز
هسته نحوی در کلمات متوازن
اهمیت هسته معنایی
بخش سوم
تعریف اسم مرکب
اسم مرکب فعلی
الگوهای ساخت اسم مرکب فعلی در زبان فارسی
واژه های مرکب فعلی
صفتهای مفعولی مرکب مرخم
مصدر مرکب مرخم
صفت مرکب فاعلی مرخم
تغییر مقوله صفت
هسته و وابسته در صفتهای مرکب فاعلی مرخم
واژه های مرخم مشتق از فعل مرکب
اهمیت صفت مرکب فاعلی مرخم
اسم های مرکب هسته آغاز
واژه های مرکب بدون هسته - برون مرکز
واژه های متوازن
الگوهای ساخت اسم مرکب فعلی در زبان انگلیسی
بخش چهارم
مجموعه اسامی مرکب فعلی در زبان فارسی
مجموعه اسامی مرکب فعلی در زبان انگلیسی
فصل پنجم :
نتیجه گیری و پیشنهادات
منابع و مآخذ
شامل 123 صفحه فایل
...