پایان نامه الازهر چه تاثیری بر هم گرایی کشورهای مسلمان داشته است و علت این اثر گذاری چیست

پایان نامه  کارشناسی ارشد رشته فقه و الهیات

موضوع:

الازهر چه تاثیری بر هم گرایی کشورهای مسلمان داشته است و علت این اثر گذاری چیست

با فرمت قابل ویرایش word

تعداد صفحات: 251  صفحه

تکه های از متن به عنوان نمونه :

فهرست مطالب… 1

فصل اول : کلیات تحقیق.. 8

بیان مساله. 9

پیشینه پژوهش…. 13

3-  سوال اصلی پژوهش…. 15

سوالات فرعی.. 15

5-  فرضیه اصلی.. 15

6-فرضیه های فرعی.. 15

7- مفروضه های پژوهش…. 16

8- متغیر های پژوهش…. 17

9-  تعریف مفاهیم و واژگان اختصاصی.. 17

10-   روش شناسی.. 18

1-7 انوع روش تحقیق  : 18

2-7 روش جمع آوری داده ها : 18

11-  مشکلات و تنگناهای احتمالی.. 18

12- اهداف و ضرورت پژوهش…. 19

13-  جنبه های نو آوری و بدیع بودن پژوهش…. 19

14-  سازماندهی پژوهش…. 19

فصل دوم : چهار چوب تئوریک…. 20

سازه انگاری ؛ نظریه حکومت اندیشه ها 21

تاریخچه. 21

تبیین ماهیت سازه انگاری… 22

ویژگی های ریشه ای نظریه سازه انگاری… 23

مکتب انگلیسی و نگاه هنجار مند. 32

ریشه های مکتب انگلیسی.. 32

تحول در نگاه مکتب انگلیسی.. 33

الگوی تحقیق.. 35

فصل سوم : زمینه های هم گرایی در پیشینه دانشگاه الازهر. 39

ادوار مختلف تاریخ مصر. 40

مختصری از تاریخ مصر قبل از شکل گیری الازهر. 41

تاسیس و شکل گیری الازهر. 43

چند صدایی ، تولد وحدت گروی… 45

رکود پس از درخشش نخستین.. 46

الازهر در دوران ایوبیان.. 49

تعامل ایوبیان با الازهر. 50

رکود  رفتارهای وحدت گرا در الازهر البته به مدت طولانی.. 51

دولت بردگان.. 54

الازهر در دوران حکومت بردگان.. 55

بازگشت رایحه هم گرایی.. 56

دوران طلایی مصر و بازگشت شکوه و جلال.. 57

خلافت عثمانی و الازهر. 58

حرکت علمی الازهر : 58

ساختار الازهر دراین سال ها 60

رابطه الازهر با قدرت و سیاست… 60

علائم روشنفکری و وحدت گروی… 61

الازهر و حمله فرانسه به مصر. 61

الازهر بعد از عثمانی.. 62

حادثه ترور فرمانده فرانسوی… 63

رفتن فرانسوی ها 64

ضعف عثمانی و قدرتمند شدن الازهر. 65

فصل چهارم :کارنامه وحدت گرایی الازهر در دوران معاصر. 67

باز تولید فضای هم گرایی مذاهب… 70

استقلال مالی نسبی.. 71

رسمی شاختن سایر شاخه های علوم. 71

رشد علمی.. 72

سید جمال الدین اسد آبادی… 72

اشغال مصر توسط بریتانیا 75

تحرکات و فعالیت های سیاسی – ملی الازهر. 76

انقلاب عرابی پاشا 76

جنگ جهانی اول.. 84

انقلا ب 1919. 85

مصر بین دو جنگ جهانی.. 89

تشدید موانع هم گرایی.. 89

ظهور چهره های هم گرا 91

جنگ جهانی دوم. 91

کودتای جدید ، عصر جدید. 93

الازهر هزار ساله و شروع پدیده جمهوریت… 93

جمال عبدالناصر و الازهر. 94

دوران انورسادات… 96

الازهر در دوران مبارک… 98

فصل پنجم : 100

همگامی مسلمانان در موج جدید بیداری اسلامی و خواب زمستانی الازهر. 100

موج جدید بیداری اسلامی چیست ؟. 102

روزشمار اعتراضات و رخدادها 103

بیداری اسلامی در مصر. 105

استفاده از گلوله‌های جنگی برای سرکوب مردم مصر. 105

اعلام نفرت معترضین مصر از عمر سلیمان.. 107

برپایی نماز توسط معترضین در خیابان ها 107

الازهر در انقلاب مصر چه کرد ؟. 110

چرا الازهر یک حرکت هم گرا و هماهنگ اسلامی را از دست داد ؟. 112

چرخش های الازهر و فقه سیاسی اهل سنت… 116

جایگاه الازهر در قانون اساسی جدید. 118

عوامل رخوت الازهر در بیداری هم گام اسلامی.. 121

نگاه جامع. 122

فصل ششم : تاثیر الازهر بر هم گرایی کشورهای مسلمان.. 125

هم گرایی اسلامی.. 126

کشورهای مسلمان به مثابه یک جامعه بین الملل منطقه ای… 127

کم رنگ کردن مرزهای مذهبی و رواج اندیشه تقریب… 129

الف ) غلبه نداشتن تعصبات ملی بر تعصبات دینی و پایبندی قوی به هویت و وابستگی های اسلامی.. 129

ب ) ظهور علما و بزرگانی که نسبت به مذهب شیعه احترام و اطاعت را قائل بودند. 131

نزدیکی به ایران به عنوان مهم ترین کشور شیعه. 133

تاسیس دارالتقریب… 134

حرکت به سوی جامعه بین الملل اسلامی.. 137

الازهر مرکز اعزام نیروی مذهبی بین المللی.. 137

صدور اندیشه به کشورهای مسلمان.. 140

تاثیر گذاری بر تفکر و اندیشه  دولت مردان.. 141

موضع گیری های دینی اجتماعی مشترک… 141

الف )قضیه مسجد الاقصی.. 142

ب) انقلاب اسلامی ایران.. 143

ج) توهین سلمان رشدی به پیامبر مکرم اسلام (صلی الله علیه و آله ) 145

علت یابی از طریق همبستگی.. 146

الف ) پیشینه فاطمی مذهب این دانشگاه. 146

ب) غلبه شافعی مذهب ها در دوران حاکمیت اهل سنت… 146

ج) رواج اندیشه های سید جمال در دوران معاصر. 147

د ) فرهنگ تساهل مدار حاکم بر مردم مصر. 147

نتیجه گیری… 147

پیشنهاد برای محققین بعدی… 147

توصیه ها : 147

ضمائم.. 147

پیوست شماره 1 تصویر فتوای شیخ شلتوت در مورد رسمیت مذهب شیعه. 147

ترجمه فتوای شیخ شلتوت : 147

پیوست شماره 2 نامه شیخ شلتوت به آیت الله بروجردی… 147

پیوست شماره 3 : تاییدیه فتوای شیخ شلتوت توسط بزرگان اهل تسنن در مصر. 147

پیوست شماره 4 : نقشه مناطق تحت نفوذ جریان بیداری اسلامی.. 147

پیوست شماره 5 : بیانیه الازهر پس از انقلاب مصر در مورد بیداری اسلامی.. 147

پیوست شماره 6 :متن کامل قانون اساسی جدید مصر : 147

النص الکامل للمسوده الأخیره للدستور المصری… 147

منابع و مآخذ. 147

بیان مساله

شاید یکی از روزمره ترین روش های انسانی برای کسب منافع بیشتر در زندگی ، هم گام شدن باکسانی است که آن ها را برای همکاری و همیاری در مسیر موفقیت مناسب می پنداریم و به همین ترتیب فاصله گرفتن و جدایی از کسانی که مستقیم یا غیر مستقیم به منافع ما ضربه می زنند؛ امری فطری که در طول تاریخ منجر به ایجاد و یا از هم گسستن اتحاد های بسیاری در نظام بین الملل شده است . ثمره ی سال ها تجربه و تلاش عملی و فکری در این زمینه ، علاوه بر اینکه منجر به روند رو به گسترش هم افزایی و هم کاری بین دولت های مختلف دنیا گردیده، موجب نوعی نگاه فرا ملی و هم گرایانه در میان دولت مردان و حاکمان کشورهای پیشرفته دنیا شده است .

بزرگ ترین قدرت فعلی نظام بین الملل یعنی ایالات متحده ، از 50 ایالت مستقل تشکیل شده است که در بسیاری از موارد قوانین ، هنجارها و حتی هویت های متفاوتی برای خود قائلند . ایالت هایی که علی رغم داشتن منافع متعدد مخصوص به خود ، نوعی نگاه به منافع مشترک ، آن ها را به گونه ای گرد هم آورده است که با تشکیل دولت ملی واحد ، پلیس فدرال ، ارتش یک پارچه ، نظام مالیاتی سراسری و حتی مجموعه ای از هنجار ها و ارزش های ملی مشترک قدرتی برتر در دنیا را ایجاد کرده اند . زمانی که موج جنگ های داخلی بین این ایالت ها ، مجلس نمایندگان این کشور را نیز در نوردید ، این ایده بارز تر شد که جدا بودن این ایالت ها از هم نه تنها نمی تواند ابر قدرت بیافریند بلکه رقابت نا سالم و اندیشه های دیگر بودی و دشمن انگارانه در ذهن ملت ها و دولت ها می تواند ضعفی پایدار را بر این مجموعه حاکم کند .

اگر بخواهیم از نمونه ای مشخص تر نام ببریم ، اتحادیه اروپایی در زمان ما نمونه بارزی از هم گرایی است که بنا به گفته برخی صاحب نظران زمینه ساز بازگشت قدرت و شوکت به اروپا است . فراگیر شدن نوعی هویت دو لایه که مردم و سیاست مداران این منطقه را به سوی نوعی نادیده گرفتن مرز های ملی و حتی چشم پوشی از بخشی از حاکمیت ملی سوق داده است .  نباید فراموش کرد که بزرگ ترین خونریزی های دنیا به دست همین کشورهای اروپایی و بین همینان آغاز گشته است . ارزش این اتحاد کنونی وقتی مشخص می شود که پتانسیل واگرائی بین آن ها از جنگ های 30 ساله گرفته تا جنگ جهانی دوم را ارزیابی کنیم . بنابر این نمی توان این تغییر در روابط بین کشورها و هنجار ها و ساختار ذهنی آنان را نوعی پیشرفت به سوی صلح، امنیت و رفاه پایدار تر ندانست . پیشرفتی که بازحمت و به بهای از دست رفتن جان میلیون ها انسان به دست آمده است و نادیده انگاشتن آن از سوی هر فرد و یا دولتی، جز نشانی از کوتاهی فکر و بسته بودن اندیشه نیست . اتحادیه نو پای آفریقا، سازمان همکاری های شانگهای، اتحادیه منطقه ای آسه آن، هر یک نمونه های دیگری از هم گرایی و اتحاد را به نمایش می گذارند .

شاید سخن گفتن از هم گرایی خیلی آسان تر از انجام آن در عمل باشد اما باید توجه کرد که میزان موفقیت در هم گرایی بسته به عواملی است که بدون در نظر گرفتن آن ها تجربیات تلخی همانند اتحادیه جماهیر شوروی درتاریخ ثبت خواهد شد. از این روست که نسخه هم گرایی یکی از بدیهی ترین و در عین حال دقیق ترین توصیه های قرن جدید به کشورها است. دنیای مدرن پس از اینکه درعهد وستفالیا با تجزیه امپراطوری ها و تشکیل دولت ملت ها سعی در تثبیت مرزهای ملی در اذهان داشت و پس از اینکه این هویت ملی را به کشورهای شرق صادر کرد، در یک چرخش تدریجی به سوی تشکیل همان امپراطوری ها گام بر می دارد با این تفاوت که ساختار های دموکراتیک را بر آن حاکم می کند و یا حداقل میل دارد که حاکم کند .

اگر درگذشته امپراطوری ها در جهت افزایش قدرت سیاسی و جهان گشایی شکل می گرفت، در دنیای جدید علاوه بر قدرت سیاسی به سوی افزایش قدرت اقتصادی، رفاهی و امنیتی گام بر می دارد و البته احترام به مرز های ملی نوعی هویت دولایه را پدید آورده است که می تواند تهدید یا فرصت – بسته به نوع نگاه و عملکرد حاکمان – باشد . حقیقت این است که پست مدرنیته سیاسی نه تنها به عنوان یک راه کار بهره وری اقتصادی و سیاسی بلکه به عنوان یک استراتژی حیاتی به هم گرایی می نگرد. همکاری های منطقه ای و فرامنطقه ای نه صرفا با مذاکرات سیاستمداران و اجبار آن ها بلکه با رشد یک روحیه فراملی گرایی در میان ملت هایی است که به حفظ موقعیت خود و هم افزایی به شکل جدی می نگرند.

کشورهای اسلامی به عنوان مجموعه ای از دولت ملت ها که کمترین اشتراک و شباهت آن ها، همسانی دینی و هم گونی فرهنگ مذهبی است گویا سال هاست که به خوابی عمیق و دردناک فرو رفته اند. فاجعه وقتی بیشتر خود نمایی می کند که بدانیم تعدادی از کشورهای اسلامی علاوه بر اشتراک در دین، دارای پیشینه تاریخی مشترک در وابستگی به یک حکومت واحد بوده اند. زمانی را از سر گذرانده اند که هر کدام از کشورهای اسلامی یا جزئی از امپراطوری بزرگ عثمانی و یا صفویه به شمار می آمده اند. و تاسف بار تر اینکه هم اکنون بسیاری از این کشورها در حوزه های جغرافیایی مشترکی که بیشترین استعداد منطقه گرایی و منافع فرا ملی را دارد می زیند اما با این حال نه از کشورهای خلیج فارس همکاری   منطقه ای قابل ذکری مشاهده می شود و نه شمال آفریقا و نه منطقه شام و نه ….

امنیت دسته جمعی، صدور نفت، موازنه تسلیحاتی، مساله فلسطین، گسترش اسلام درسایر کشورها، اصلاحات اقتصادی بنیادین، همه و همه منافع مشترکی هستند که حول آن می توان کارامد ترین ائتلاف های منطقه ای را شکل داد اما این پتانسیل عظیم هم چنان مغفول مانده است. حاکمیت ملی کشورها در شرایط فعلی مساله ای نیست که بتوان آن را نادیده گرفت و مدعی بازسازی کشوری مانند عثمانی سابق شد اما با حفظ حاکمیت ها و دولت ملت های فعلی قطعا می توان نظام هایی از هم کاری و هم گرایی ایجاد کرد که درعین هم افزایی درونی بین مسلمین، آثار شگرفی در افزایش نفوذ و صلابت سیاسی در جهان داشته باشد که کرسی دائم سازمان ملل برای مسلمین حد اقل آن باشد.

نهضت های زنجیره وار بیداری در دو سال اخیر نشان داد که ملت های اسلامی از هم سانی فرهنگی بسیار بالایی برخوردارند که حاکمان توانا و یا اراده استفاده صحیح از این هنجار و پارادایم اجتماعی را نداشته اند. به هر روی مساله تقریب بین مسلمانان با موانعی بسیار روبه روست و در این میان یکی از مهم ترین نکات این مطلب است که عملکرد عالمان دینی و نهاد حوزه های علمی سنی و شیعه چه نقشی را ایفا می کنند؟

شاید بتوان پایان نامه حاضر را گزارشی از تاثیر یکی از جریان های معاصر در حوزه های علمیه اهل سنت  بر  هم گرایی و واگرایی کشورهای اسلامی با توجه به اختلافات مذهبی دانست . از این منظر شاید بتوان در دنیای شیعه و هم چنین اهل سنت جریان هایی را که در راستای تقریب و یا در خلاف جهت آن گام بر می دارند شناسایی کرد. به عنوان مثال جریان وهابیت در دنیای اهل سنت تاثیرات شگرفی را در ایجاد اختلاف و واگرائی بین مسلمانان و هم چنین حکومت های اسلامی داشته است و یا شاید بتوان از دانشگاه الازهر به عنوان یک نهاد که در راستای تقریب گام برداشته است نام برد.

سوال اصلی که این پژوهش در صدد پاسخگویی به آن است پرسش و واکاوی صدق این مدعا ست که آیا الازهر بر هم گرایی تاثیر مثبت داشته است و اگر داشته است در چه زمان هایی و چگونه این اثر گذاری رخ داده است ؟

سوال مهم دیگری که به آن نیز باید پاسخ داد  این است که عوامل و ریشه های این اثر گذاری کدامند؟

در این نوشته سعی شده است تا با استفاده از روش هم بستگی پاسخی مناسب برای این سوالات ارائه گردد.پاسخ احتمالی و موقت به این سوال این است که الازهر نقشی مثبت را در دوران معاصر در جهت وحدت  و هم گرایی کشورهای مسلمان ایفا کرده است اما این نقش برای به ثمر نشستن با موانعی مواجه بوده است. در این نوشتار کلید واژه هایی مانند هم گرایی، وحدت، هم اندیشی، نزدیکی هنجاری، آرمان ها و اهداف مشترک دارای اهمیت بالایی هستند که می توانند بیانگر نحوه عملکرد الازهر در ایجاد زمینه های وحدت باشند.

برای بررسی این مفاهیم و درکی صحیح از شیوه کار و فعالیت الازهر در جهان اسلام بایستی روشی برای تحلیل رفتار های وحدت گرا تعیین شود که ما برای این کار از دو تئوری سازه انگاری و مکتب انگلیسی بهر ه برده ایم و در این زمینه نظریات بسیاری از اندیشمندان بخصوص مکتب گروسیوسی را مطرح کرده ایم. در واقع نظریه سازه انگاری با تاکید بر برساختگی روابط بین الملل و اهمیت فرایند های بینا ذهنی و فرهنگی و اندیشه ای اهمیت اقداماتی مانند گفتگو، هم اندیشی، مناظره، نزدیکی فکری را برای ما برجسته می سازد. و از سویی مکتب انگلیسی با بیان مفاهیم مانند جامعه بین الملل، هنجار ها و قوانین مشترک می تواند روشنگر نقشه راه و هدف مشخصی برای فعالیت های یک نهاد فکری و علمی برای رسیدن به هم گرایی باشد. نظریه مکتب انگلیسی نشان می دهد که اتحادیه ای از مجموعه کشورهای اسلامی می تواند یک جامعه بین الملل به شمار آید که با قوانین مشترک برخاسته از ایدئولوژی های مشترک و اعتقادات و ارزش های مشترک ، حرکت مهم و اثر گذاری را در نظام بین الملل از خود نشان دهد که در بر گیرنده منافع تمام اعضا باشد.

استفاده از منابع عربی بخصوص در مورد تاریخ الازهر و مصر یکی از لوازم این پژوهش بوده است که حتی الامکان سعی شده است که اصل کتاب ها رویت شود. استفاده از منابع لاتین به تناسب در حد اقل بوده است و شاید بتوان گفت که از یکی دو مورد و آن هم به صورت محدود تجاوز نمی کند. منابع فارسی مورد استفاده نیز بعضا ترجمه یک متن لاتین یا عربی بوده اند اما به هر صورت سعی بر این بوده است تا مجموعه ای منسجم و مفید برای ذهن خواننده ارائه شود.  این پژوهش از لحاظ موضوع، تاثیر دانشگاه الازهر مصر را بر هم گرایی و وحدت بین کشورهای مسلمان و زمنیه های و ریشه های پیدایش آن و از لحاظ زمانی، بازه زمانی معاصر را مورد بررسی قرار می دهد.

نهاد الازهر که به عنوان نخستین مرجع دینی اهل تسنن شناخته می شود و سابقه هزار ساله آن در ترویج علوم و معارف اسلامی، آن را به عنوان یکی از اصلی ترین معاهد برای تحصیل علوم اسلامی در آورده،در کشور مصر با سابقه تمدن 6 هزار ساله قرار گرفته است. کشوری که سابقه  سه دین و  سه زبان مختلف فرعونی، مسیحی و مسلمان و تغییرات شگرف تمدنی روحیه ای چند صدایی را بر مردم آن حاکم کرده است. سابقه هزار ساله این دانشگاه مملو از تغییرات مذهبی در ریاست و اداره آن بوده است؛ گاهی شیعیان فاطمی بر آن مدیریت می کرده اند و گاهی ایوبیان اشعری مسلک و در برخی اوقات شافعی مذهب ها و گاهی دیگر حنفی ها و یا مالکی ها. این سابقه پر تلاطم از این دانشگاه مرکزی ساخته است با تحمل بالا نسبت به شنیدن صدای مخالف.

به مرور زمان جهان اسلام با چالش هایی مواجه شده است که نیاز به هم صدایی و هم بستگی مسلمانان روز به روز بیشتر احساس می شده است و در این میان رهبران دینی دو مکتب مهم شیعه و سنی عملکرد های خاص به خود را داشته اند. در میان رهبران دینی اهل سنت شاهد دو شاخه متفاوت از لحاظ تمایل به مقوله وحدت اسلامی شکل گرفته است. گروهی موافق آن و گروهی مخالف. اما آنچه اهل سنت را متمایز می کند این است که در میان شیعیان ولو یک نفر هم چون امام خمینی ( ره ) ظهور کرد که منادی وحدت باشد اما جای خالی چنین حرکت انقلابی در میان رهبران و مراجع دینی اهل سنت مشهود است. اما نمی توان فعالیت های نهادهای مذهبی مانند الازهر و شیوخ آن را نادیده گرفت. باید میزان تلاش این شیوخ و نهاد الازهر مورد ارزیابی قرار گیرد و نقطه ضعف های آن آشکار شود تا بتوان نسبت به تقویت این تلاش ها و رفع نقطه ضعف ها تلاش کرد.

پایان نامه نسبت امنیت و آزادی در اندیشه امام خمینی ره

پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد

موضوع:

نسبت امنیت و آزادی در اندیشه امام خمینی (ره)

با فرمت قابل ویرایش word

تعداد صفحات: 166  صفحه

تکه های از متن به عنوان نمونه :

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

چکیده

جمهوری اسلامی ایران نخستین حکومتی است که در عصر جدید، داعیه پیروی و اعمال اصول اسلامی در سیاست را دارد. نوشتار حاضر در صدد تبیین رابطه آزادی و امنیت از دیدگاه امام خمینی(ره) به عنوان معمار جمهوری اسلامی است. پاسخ به این پرسش که در اندیشه امام خمینی(ره) میان امنیت و آزادی تعامل برقرار است یا تقابل؟ گفتمان اصلی این پژوهش می باشد. مفاهیم آزادی و امنیت از جایگاه بسیار والایی در کنش فکری و عینی امام خمینی(ره)  برخوردار می باشد، به طوری که شناخت سیره امام(ره) بدون درک معانی آزادی و امنیت در اندیشه وی امکان پذیر نیست. الگوی فکری – سیاسی امام(ره) نیز کاملا برگرفته از اعتقادات اسلامی – شیعی می باشد. از این رو در راستای شناسایی مبانی فکری امام خمینی(ره) در باب امنیت و آزادی ابتدا باید جایگاه این دو مفهوم در اسلام مورد بررسی قرار گیرد، سپس پس از شناسایی نگرش ها و رویکردهای امام خمینی(ره) به مقوله آزادی و امنیت، چگونگی تناسبات و تعاملات این دو مفهوم در اندیشه و کنش  امام(ره) مورد کندوکاو  قرار می گیرد؛ و در نهایت به فهم و شناختی جامع از نوع رابطه میان این دو مفهوم اصلی و حیاتی در نظام مقدس جمهوری اسلامی به عنوان الگویی نوین در عرصه حکومتی می رسیم و تلاش در عرصه آن به عنوان مدل حکومت داری برتر در سطح بین المللی را از وظایف دینی و ملی  به عنوان هدف نهایی این پژوهش می باشد که روش نوشتار حاضر برای درک و تبیین مفاهیم امنیت و آزادی از دیدگاه امام خمینی(ره)، مطالعه دیدگاه ها و اندیشه امام خمینی(ره) از طریق بررسی و تحقیق و ارزیابی مجموعه سخنرانی ها، پیام ها، مصاحبه ها و همچنین سیره عملی ایشان است

مفاهیم کلیدی: امام خمینی(ره)، آزادی، امنیت، اسلام.

فهرست مطالب

عناوین                                                                                                                                                 شماره صفحه

فصل اول : کلیات تحقیق    13

مقدمه  14

بیان مسئله  16

سؤالات تحقیق   17

سابقه و ضرورت تحقیق   17

اهداف تحقیق   18

روش تحقیق   19

کاربردهای تحقیق   19

تعریف کلید واژه ها 20

فصل دوم : پیشینه موضوع و چارچوب نظری آن   21

بخش اول : آزادی و امنیت در اسلام  22

مبانی آزادی در فلسفه سیاسی اسلام  23

1. مبانی هستی شناختی آزادی 24
2. مبانی انسان شناختی آزادی 25
3. مبانی معرفت شناختی آزادی 26
4. مبانی حقوقی – اخلاقی آزادی 26

مفهوم آزادی در قرآن   27

انواع آزادی   31

1.آزادی فلسفی- کلامی؛ 31

2.آزادی حقوقی؛ 31

3.آزادی اخلاقی؛ 31

4.آزادی سیاسی؛ 31

موانع آزادی از دیدگاه قرآن   31

1. سلطه انسان های دیگر 32
2. امیال و هواهای نفسانی 33
3. طبیعت 34

هدف آزادی از دیدگاه قرآن   35

1. توحید و خدا باوری 35

2.عدالت    36

3. شناخت و آگاهی 36

اهمیت امنیت در اسلام  37

نقش ایمان در امنیت    42

حکومت و امنیت در اسلام  43

جایگاه امنیت در احکام و مقررات اسلامی   46

بخش دوم : سیری در تحول معنایی آزادی و امنیت در اندیشه غرب    53

آزادی در اندیشه غربی   54

خاستگاه آزادی   55

جایگاه آزادی در اندیشه لیبرالیسم   56

تطور معنای آزادی   57

امنیت در فلسفه سیاسی غرب   59

مروری بر رویکردهای رایج در زمینه ابعاد امنیت در اندیشه غرب   59

1. رویکرد سنتی 59
2. رویکرد لیبرالی 60
3. رویکرد مکتب کپنهاگ 61
4. رویکرد هستی شناسانه 63

فصل سوم : آزادی در اندیشه امام خمینی (ره)  66

اهمیت آزادی   67

رویکرد امام خمینی(ره) به مقوله آزادی   68

آزادی فلسفی   68

آزادی حقوقی یا تجویزی   69

مؤلفه ها و عناصر تشکیل دهنده آزادی در اندیشه امام خمینی(ره) 70

مرجع آزادی   70

انسان از دیدگاه امام خمینی(ره) 70

موانع آزادی   73

1. سلطه غیر 73
2. هرج و مرج 74
3. رژیم دیکتاتوری (استبداد) 74
4. تعلقات درونی 75
5. عدم خودکفایی 76
6. تقلید کورکورانه 76
7. بی عدالتی 76

هدف آزادی   77

1. رشد انسان 77
2. آزادی، وسیله خدمت به خلق و خالق 77
3. رهایی از قید استعمار 77
4. برچیده شدن فشار و اختناق 77
5. رسیدن به سعادت حقیقی که آن قرب الی الله است. 77

نقش نهادها در تأمین و حفظ آزادی در اندیشه امام خمینی(ره) 78

الف. حکومت    78

1. حاکمیت قانون 78
2. اصل تفکیک قوا 80
3. عدالت 81

ب. خانواده  82

ج. تعلیم و تربیت    83

د. دین   85

مخالفت با آزادی غربی   86

رابطه آزادی و قانون در اندیشه امام خمینی(ره) 87

الف). قانون و مشروعیت آزادی   87

ب). قانون الهی محدود کننده آزادی   88

وجوه آزادی از دیدگاه امام خمینی(ره) 88

آزادی عقیده  89

آزادی بیان   89

آزادی اقلیت های مذهبی   89

آزادی و حقوق سیاسی و اجتماعی شهروندان   90

آزادی مطبوعات   91

آزادی و حقوق شهروندان در تعلیم و تعلم و فرصت های برابر آموزشی   92

آزادی و منع تبعیض     92

آزادی زنان   93

آزادی انتخابات   94

فصل چهارم : امنیت از منظر امام خمینی (ره)  97

چیستى امنیت‏ 98

ارکان امنیت در اندیشه حضرت امام خمینی(ره) 100

1. مرجع امنیت در اندیشه حضرت امام خمینی(ره) 100
2. ابعاد امنیت 102

2-1. بعد اخروی امنیت    102

2-2. بعد مادی و دنیوی امنیت    103

3. موضوع امنیت (حوزه های امنیت). 104

3-1. امنیت فردی   105

3-2. امنیت اجتماعی یا تأمین اجتماعى   106

3-3. امنیت سیاسی   107

3-4. امنیت فرهنگی و اعتقادی   108

3-5. امنیت اقتصادی   110

3-6. امنیت نظامی   110

3-7. امنیت زیست محیطی   111

3-8. امنیت ملی   111

4. سطح تحلیل امنیت 113
5. اهداف امنیتی 114
6. مرزهای امنیتی 116
7. مزایای امنیتی 118
8. آسیب ها، تهدیدها و چالش های امنیتی 119

رابطه امنیت نظام با امنیت امت    120

بسط امنیت نظام به امنیت جهان اسلام  121

ابزارهاى تامین امنیت    123

فصل پنجم : ارتباط میان آزادی و امنیت از دیدگاه امام خمینی (ره)  127

رویکردهای اندیشمندان سیاسی در باب مناسبات آزادى و امنیت    128

تقدم امنیت بر آزادى   128

تقدم آزادى بر نظم و امنیت    128

تعامل آزادى و امنیت    129

ارتباط آزادی و امنیت از منظر امام خمینی(ره) 130

موارد برتری آزادی بر امنیت از منظر امام خمینی(ره) 131

موارد تقدم امنیت بر آزادی از منظر امام خمینی (ره) 133

اگر آزادی به شکل غربی مطرح شود  133

اگر آزادی منجر به ناامنی شود  133

اگر آزادی از حدود شرع تجاوز کند  133

اگر آزادی مصالح اسلام را به خطر بیندازد  134

اگر آزادی منجر به توطئه شود  134

اگر آزادی مقید به شئون جامعه نباشد  135

گزاره های مشترک میان آزادی و امنیت از منظر امام خمینی(ره) 137

انتقاد از کارگزاران ساختار سیاسی   137

آزادى و امنیت شخصى‏ 138

آزادى اقتصادی و امنیت اقتصادى‏ 141

آزادی سیاسی و امنیت سیاسی   142

آزادى فرهنگی و امنیت فرهنگى‏ 143

نیروی انتظامی، امنیت، آزادی   147

پاسداری از ارزش ها 148

فصل ششم : نتیجه گیری و پیشنهادات    153

نتیجه گیری: 154

پیشنهادات: 156

 مقدمه

مفاهیم آزادی و امنیت کلیدی ترین مفاهیم و مباحث مطرح در حکومت داری و کشور داری می باشد. امنیت و آزادی، از مفاهیم حیاتی و ضروری برای ایجاد همزیستی مسالمت آمیز و اعطای حقوق شهروندی در جامعه انسانی می باشد. رهیافت های گوناگونی در مطالعه معنا، برداشت و ابعاد آزادی و امنیت وجود دارد و افراد و رهبران کشورها نگاه متفاوتی به دو مفاهیم اساسی فلسفه سیاسی دارند. بررسی آراء و اندیشه های رهبران کشورها در این مورد می تواند نشان دهنده نگرش آنها به مقولات آزادی و امنیت و تعیین کننده اولویت های آنان در برخورد با مسایل و مشکلات حقوقی و امنیتی باشد. وجود امنیت در شکل کلاسیک آن که شامل امنیت اجتماعی، سیاسی و اقتصادی است، امری حیاتی تلقی گردیده و از طرف دیگر رعایت آزادی، به عنوان احترام به شخصیت و حیثیت انسانی، امری اجتناب ناپذیر می نماید چرا که آزادی یکی از طبیعی ترین حقوق انسانی است که خداوند آفریده است.رشد و کمال انسان ها در جوامع در بستر تحقق امنیت و آزادی تحقق یافته است. جمهوری اسلامی ایران نخستین حکومتی است که در عصر جدید، داعیه پیروی و اعمال اصول اسلامی در سیاست را دارد. پایه های اعتقادی این حکومت، بر گرفته از تفسیری خاص از اسلام می باشد. امام خمینی(ره) با توجه به دیدگاه ویژه ای که در خصوص حکومت اسلامی داشتند و تمامی تلاش خود را در دوران مبارزات و استقرار نظام در زمینه مفاهیمی چون امنیت و آزادی نیز دارای مباحث و تفاسیر متفاوتی با آنچه در غرب وجود داشت صرف پیاده نمودن آن نمودند.

این مقاله نگاهی دارد به آرا و اندیشه های امام خمینی(ره) در مورد ابعاد گوناگون آزادی و امنیت. روش نوشتار حاضر برای درک و تبیین مفاهیم امنیت و آزادی از دیدگاه امام خمینی(ره)، مطالعه دیدگاه ها و اندیشه امام خمینی(ره) از طریق ارزیابی و بازاندیشی در مجموعه سخنرانی ها، پیام ها، مصاحبه ها و همچنین سیره عملی ایشان است. یافته های پژوهش نشان می دهد امام خمینی(ره) فراتر از بعد دنیوی و علاوه بر آن، به بعد اخروی این دو مفهوم اصالت داده و در عین حال، در جنبه مادی یا دنیوی نیز اهمیت والاتری برای بعد ذاتی و حقوقی آزادی و بعد سیاسی امنیت قائل بوده اند. بنابراین، هدف نوشتار حاضر، تبیین امنیت و آزادی در پرتو بازشناسی و مطالعه دیدگاه ها و اندیشه امام خمینی(ره) است. پرسش اصلی مقاله این است که معنا، تفسیر و ابعاد امنیت و آزادی از دیدگاه امام خمینی(ره) چیست و رابطه این دو مقوله با یکدیگر در اندیشه آن بزرگوار چگونه         می باشد؟ بدیهی است برای پاسخ به این سؤال و ایضاح بیشتر آن، ابتدا باید به برخی سؤالات مقدماتی و فرعی نظیر اینکه اصولاً منظور از امنیت و آزادی و ابعاد آن چیست؟ مکتب الهی اسلام و اندیشه غربی و نظریه پردازان و مکاتب مختلف چه دیدگاهی در باره این دو مفهوم داشته و دارند؟ و سرانجام اینکه، در اندیشه و آراء امام خمینی(ره)، رابطه آزادی و امنیت چگونه بیان گشته است؟

نظریه اصلی مقاله این است که امام خمینی(ره) متأثر از رویکرد هستی شناسانه،انسان شناسانه و جامعه شناسانه خویش، نگاهی فرادنیوی به مقولات امنیت و آزادی داشته ورابطه این دو مفهوم رابطه ای، دوسویه، تعاملی و تکاملی می باشد که به صورت موازی با یکدیگر در تحقق ایجاد جامعه اسلامی حرکت می کنند. بر همین اساس، ایشان فراتر از رویکردهای موجود، امنیت وآزادی را حتی در سطح ملی و اجتماعی آن، در خدمت فرآیند شدن و غایت انسان – نیل به سعادت دنیوی و اخروی – دانسته و از این رو،ابعاد متنوع تری برای امنیت قائل بوده اند.